Ze piepte er zomaar tussenuit...

Ze ging naar huis om even uit te rusten.
Die nacht overleed haar moeder.

Laatst sprak ik een lieve dame aan de telefoon, haar verhaal bleef bij me hangen.
Haar moeder was net overleden. Ze had Alzheimer, lag op een gesloten afdeling, had haar heup gebroken en kreeg veel morfine. Het lichaam was moe, het leven eigenlijk ook.

En dochterlief… was óók moe. Ze zat zelf nog half in een burn-out en voelde dat ze het niet meer trok om die nacht daar te blijven. Ze koos er bewust voor om naar huis te gaan. Even rust. Even opladen.

En juist die nacht overleed haar moeder.

Schuldgevoel & twijfel

Sindsdien draagt ze een zwaar gevoel met zich mee. Schuld. Twijfel. De gedachte dat ze er had moeten zijn, dat ze haar moeder had moeten bijstaan op dat moment. Dat ze iets heeft gemist… of misschien zelfs iets heeft laten liggen.

Ik geloof dat er meerdere perspectieven naast elkaar kunnen bestaan. Ik vroeg of ze open stond voor een ander perspectief. Ze was wel nieuwsgierig.

Haar moeder was een zorgend mens. Iemand die haar hele leven klaarstond voor anderen. Voor haar kinderen, voor een kind met een beperking, voor pleegkinderen… zorgen zat in haar systeem. Altijd nodig zijn, altijd geven.

Sterven met jouw kring dierbaren om je heen

Dochterlief tegen mij: “Het was zo mooi geweest als we met z’n allen om haar heen hadden gezeten toen ze ging.” Dat kon ik me helemaal voorstellen. Ik zag dat beeld van een liefdevol gezin helemaal voor me. En tegelijk dacht ik: wat als dat voor haar moeder juist te moeilijk was geweest?

Wat als zij, zolang iedereen er was, zich nog steeds nodig voelde?
Wat als ze daardoor niet kon loslaten? 

Stel dat juist die ene nacht (waarin het stil was, waarin er even niemand was om voor te zorgen..) haar de ruimte gaf om te gaan?

Niet stiekem. Gewoon, in rust.
Ze koos haar eigen moment. Bewust of onbewust.

We sterven in lagen - zo laten we ook de mentale controle los

Zoals @InekeVisser van het Landelijk Expertisecentrum Sterven in haar podcasts vertelt, vindt sterven op meerdere lagen plaats. Niet alleen fysiek, maar ook mentaal. Op die laag waar we het gevoel hebben dat we nog iets moeten, de controle willen houden, dat we nog nodig zijn, dat we nog verantwoordelijkheden hebben.

En ergens, op een bepaald moment, laat ook die laag los.
Dat betekent niet dat het geen pijn doet voor de mensen die achterblijven.
Maar het opent soms wel een ander, zachter perspectief op wat er is gebeurd.

Een ander perspectief: 'dit moest zo zijn' versus ‘ik had er moeten zijn’

Voor de dochter voelde het nog niet rond. Ze vond: ik had er moeten zijn. Of had het juist zo moeten zijn? We zullen het nooit weten. Wel gaf ik haar een aantal perspectieven mee.

• Misschien zat haar liefde niet in fysiek aanwezig zijn op dat moment, maar juist in het erkennen van haar eigen grens en moeheid. En precies daardoor ontstond er een situatie waarin haar moeder los kon laten, zonder zich nog verantwoordelijk te voelen voor de mensen om haar heen.

• Misschien gaf zij haar moeder (onbedoeld) de ruimte om haar eigen moment te kiezen, én kon gaan op een manier die voor haar klopte.

• Misschien heeft haar moeder, bewust of onbewust, gevoeld: mijn dochter redt zich, ze voelt haar eigen grens, ze kan voor zichzelf zorgen. Waardoor moeder niet langer hoefde te blijven vanuit het gevoel nodig te zijn, maar kon gaan in de wetenschap dat het goed was. En dat dát precies was wat haar moeder nodig had om los te laten.

Het was mooi om te zien wat de andere perspectieven deden met de dochter. Het mooie van uitreiken en uitwisselen: Er kwam lichtheid. Rust. Besef en inzicht. Een aha-momentje. En ook dat kan tijd nodig hebben. Gun het tijd. Alleen al voelen ‘er is meer mogelijk dan hoe ik het zelf ervaar’ kan ruimte geven in je hoofd en in je hart.

En soms blijft het toch nog knagen..

Als jij dit herkent, als je rondloopt met vragen, schuldgevoel of iets wat nog niet helemaal rond voelt… weet dan dat je daar niet alleen doorheen hoeft. Zoals je misschien weet, vind ik goed afronden (als je gaat sterven én als je als naaste achterblijft) essentieel. Ik help je er graag mee. 1-op-1 en in inspiratiesessies.

Inspiratiesessies: afronden en/of liefdevol ondersteunen in het stervensproces

1) In mijn cursus Leef Bewust bij de Volksuniversiteit Amsterdam werken we met precies dit soort stukken om goed af te ronden. Je blikt terug op je leven en wat daarin belangrijk voor je is. Daarbij rond je af wat nog open voelt.  We maken ruimte voor gesprekken die nog niet gevoerd zijn: met de ander én met jezelf. Op deze manier blijft het niet alleen een verhaal in je hoofd, maar ga je het ervaren met je hart en in je lijf - waardoor iets binnen in je kan verzachten en wat je wellicht een plek kunt geven.

📅 1 cursus op 2 ochtenden: vrijdag 22 mei & 5 juni 2026

2) In de workshop Naasten Nabij werken we met het stervensproces, de lagen van sterven en hoe je in communicatie en handelingen goed voor degene die gaat sterven én voor jezelf kunt zorgen.

📅 workshop edities op vrijdag 28 augustus of vrijdag 13 november 2026

Kijk in de activiteitenagenda van mijn website voor meer info & opgeven.
Je bent welkom!