‘Zo erg… Ze was helemaal alleen toen ze stierf.’ Maar was ze écht helemaal alleen?

Ik sprak met de dame wiens moeder ’s nachts overleed, precies in de nacht dat zij even naar huis was gegaan om uit te rusten. Ze voelde zich schuldig, alsof ze de verkeerde keuze had gemaakt. Ik schreef er deze eerste blog over.

Ze stierf alleen..

We spraken verder. Dit was aanleiding voor deze tweede vervolg-blog. Want het lastigste vond ze: ‘Er was nu niemand bij haar om haar bij te staan. Ze was helemaal alleen.’ Ze wist niet zo goed of de verpleging bij haar was in die laatste uren.

Ik bleef even stil. Ik twijfelde of ik zou uitspreken wat ik ervaarde op dat moment. Ik voelde op dat moment een soort van ‘stardust’ en een gevoel van totale rust en geruststelling. Alsof haar moeder bij me was.

Bedding van lieve mensen om haar heen

Ik vertelde de dame dat ik dat ervaarde, en of ze (weer) open stond voor een ander perspectief. Of ze dit eens op haar in wilde laten werken als mogelijkheid. Dit is wat ik regelmatig ervaar en in geloof en ik vind het belangrijk dit mensen mee te geven. Zodat degenen die achterblijven, meer (ge)rust(stelling) kunnen ervaren bij dat idee.

Wat er gebeurde: ik voelde haar moeder bij me. Ze wilde laten weten: het is goed. Ik was niet alleen. Integendeel. Het was best heel vol in de kamer. Haar overleden dierbaren waren daar bij haar, en wachtten tot het moment kwam om haar te begeleiden naar de andere kant.

Alsof haar moeder gedragen werd. Een bedding had van totale liefde van al haar liefsten die eerder dan zij waren overleden. En op die manier kon ze rust ervaren, samen met hen, en het leven loslaten.

Begeleiding naar de andere wereld

Toen haar moeder mij dit liet weten, vertelde ik dit de dame. Ook vertelde ik dat ik ditzelfde had meegemaakt met mijn eigen moeder op haar sterfbed, in haar laatste week vlak voordat ze palliatieve sedatie kreeg. Ze was heel rustig en zelfs een soort van vrolijk, en zei voortdurend: “Hallo? Hallo? Hallo?” Alsof ze mensen zag of hoorde die wij niet konden waarnemen.

Ik wist eerst niet wat dit was. Ik was verrast, omdat naast mijzelf en mijn zoon, er niemand in de kamer was. En ik kreeg heel sterk het gevoel dat overleden dierbaren bij haar waren. Haar vader. Haar moeder. Haar broer en zus. Alsof zij haar kwamen ophalen en begeleiden.

Dit leerde ik ook in de mediumschapscursussen van Esther Zwietink en Myrthe Bruinzeel, hoe onze overleden dierbaren bij ons betrokken zijn. Hoe ze ons willen helpen en begeleiden, zeker ook in deze laatste dagen in het leven loslaten. Myrthe Bruynzeel nam er speciaal voor vandaag op Hemelvaart een kort filmpje (op Insta & FB) over op: de dood betekent niet weg, maar heel nabij. Dat als we sterven, we net als Jezus ‘varen’ naar die andere wereld – de spirituele wereld. Waar we blijven voortbestaan en betrokken blijven bij onze liefsten die op deze levende wereld zijn.

Onzin of troost en rust?

Ik wil je dit meegeven. Wellicht denk je, wat een onzin. Of: dit kan niet. Óf: zou dat kunnen? Want wie weet geeft het je rust. Dat iemand niet helemaal ‘weg’ is. Maar nabij, in een andere vorm. En dat je in contact kunt blijven, op een andere manier.

Het bijzondere: zelf heb ik dit regelmatig ervaren bij het sterfbed. Dit soort ervaringen worden vaak genoemd rondom het stervensproces. Niet alleen door familieleden, maar ook door verpleegkundigen, hospice-medewerkers en artsen. Mensen die sterven lijken soms overleden dierbaren waar te nemen, gesprekken te voeren of “iemand” in de kamer te zien.

Er wordt steeds meer over dit soort ervaringen geschreven en gedeeld, bijvoorbeeld door Ineke Visser (in haar video’s en in haar boek ‘Licht op sterven’) en Manon Lodder in haar lezingen.

Tussen twee werelden

Sinds het overlijden van mijn moeder voelt het voor mij alsof mensen in die laatste fase soms een beetje tussen twee werelden in zitten. Tussen het leven hier en iets wat wij met onze gewone ogen niet kunnen zien. En dat zij daarin misschien niet alleen zijn, ook al lijkt dat voor ons wel zo.

Sterker nog: soms denk ik weleens… misschien was het juist heel druk in die kamer.

Die gedachte geeft mij persoonlijk veel troost. Omdat het betekent dat iemand misschien niet in eenzaamheid sterft, maar juist wordt opgevangen door geliefde mensen - met liefde, rust en herkenning.

Ontspanning

Toen ik dit tegen de dame zei, vertelde ze me dat er letterlijk ontspanning bij haar ontstond. Alsof er iets zachter werd in haar. Ze zei dat het haar enorm hielp om te denken dat haar moeder misschien niet alleen was geweest. Dat er misschien wel liefdevolle aanwezigheid om haar heen was geweest, ook al konden zij dat zelf niet letterlijk ervaren.

Je hoeft hier niet in te geloven.

Maar misschien mag je jezelf wel toestaan om die mogelijkheid eens voorzichtig mee te nemen. Zeker als je blijft hangen in schuldgevoel of in het idee: ik had erbij moeten zijn.

Blijft er toch nog iets hangen wat niet rond is?

En als jij merkt dat er na een overlijden nog iets open voelt, dan ben je welkom bij mijn cursus bij de Volksuniversiteit Amsterdam:

📅 Leef bewust — vrijdagochtend 22 mei & 5 juni

• Voor wie voelt dat er nog iets verwerkt, gevoeld of afgerond mag worden.

Of als je meer wilt leren over het stervensproces en hoe je iemand liefdevol kunt begeleiden:

📅 Workshop Naast Nabij – Vrijdagmiddag 28 augustus of 13 november

• Liefdevolle ondersteuning bij sterven

Meer info over deze cursussen & opgeven kan via de agenda van mijn website Afgerond Afscheid. Voel je welkom. Welke fase je ook bent: je hoeft het niet alleen te doen. Ik help je graag, daar waar het voor jou past. In begeleiding 1-op-1 of in 1 van mijn inspiratiesessies.